HELIOS-One Health Living Lab: osasuna, ingurunea eta komunitatea konektatzeko

Osasunarekin, giroarekin eta komunitateen ongizatearekin zerikusia duten gaur egungo erronkak konplexuak dira eta elkarrekin estuki lotuta daude. Helios-OHLL Plentziako badiaren eta Butroeko estuarioaren inguruan garatu da, eta ikertzaileen, administrazio publikoen, gizarte zibilaren, sektore pribatuaren eta ingurune naturalaren arteko lankidetzarako espazio gisa planteatzen da.

One Health ikuspegia eta Living Lab delakoen metodologia uztartzen ditu testuinguru erreal batean. «Helize boskoitzaren» ikuspegia hartu da hura kontzeptualizatzeko: akademia, administrazio publikoa, herritarrak eta gizarte zibila, industria eta ingurumena. Hala, ezagutza, interes eta gaitasun desberdinak dituzten eragileen arteko lankidetza bultzatzen da.

Eredu kontzeptualak elkarri lotutako bost alderdi kokatzen ditu Living Lab-aren bihotzean: ezagutza eta ikerketa, partaidetza-prozesuak, ekintzak, hezkuntza eta komunitatearen sentsibilizazioa. Alderdi horien oinarria Living Lab-a antolatzea ahalbidetzen duten estrategia eta eragiketak dira. Barneko eragin- eta ebaluazio-prozesuek eta epe luzeko jasangarritasun-prozesuek, berriz, nola funtzionatzen duen ikasi, ebaluatu eta sendotzeko balio dute.

Helios-OHLL espazioaren baterako diseinu-prozesua 2023 eta 2026 artean garatu zen, hauekin hasita: BC3, Plentzia Marine Station (PiE-EHU) eta JRL-EAR. Living Lab-aren ikuspegia, eginkizuna, balioak, eragileak eta balizko ekintzak definitu ziren, barne-lana kanpoko eragileekin egindako bilera eta tailerrekin konbinatuta. Lehen kanpo-tailerra 2025eko ekainean egin zen, 11 erakundek hartu zuten parte eta One Health-ekin lotutako 48 jarduera identifikatu ahal izan ziren. 2026ko martxoan, bigarren tailer bat egin zen 14 instituzio eta erakunderekin. Bertan, premiak lehenetsi ziren eta sei proposamen zehatz egin ziren, besteak beste, osasunarekin eta kirolarekin, belaunaldien arteko partaidetzarekin, ingurumen-monitorizazioarekin, analisiarekin eta sentsibilizazioarekin lotuak.

Prozesuak sei lan-ildo ere jorratu ditu: estrategia, eragileen mapaketa, jardueren mapaketa, gizarte-zientzien zereginari buruzko eztabaida, epe luzerako jasangarritasunerako aplikazioak eta ikastetxeekiko komunikazioa. Aldi berean, One Health adierazleen inbentario bat prestatu da. Hainbat alderdi biltzen ditu: klima-aldaketa, kutsadura, testuinguru soziala, kostaldeko patogenoak, osasun-egoera eta testuinguru biofisikoa.

Hitzaldian, Helios-OHLL espazioaren ibilbidea aurkeztuko da, kontzeptualizaziotik ezarpenaren lehen urratsetara arte, eta hainbat gai landuko dira: lurralde jakin batean One Health Living Lab bat nola eraikitzen den, eragileen aniztasuna dela-eta zer aukera eta erronka dauden eta baterako sorkuntzako esperientziek nola lagun dezaketen klima-aldaketara egokitzen eta tokiko erresilientzia indartzen.